فضل وجایگاه صحابه
خطیب امروز شیخ محمد شمسی نایب امام جمعه شهر عسلویه بودوموضوع:فضل وجایگاه صحابه
ازجمله سعادت بندگان این است که انسان قدر و اندازه خودش را بداند. اگر بحث در احوال صحابه و نقد و تعدیل آنها اسلوب مربوط به اهل علم و رجال شناسان باشد، تو سوارکار این میدان نیستی و از کسانی نیستی که بتوانی در میدان مسابقه شرکت کنی. چون واقعیت این است که علما باب این بحث را بسته اند، زیرا خداوند صحابه را عادل دانسته و در قرآن آنها را به بهترین مدح و ثنا ایمان، هدایت و نیکی ستوده است. همچنین تزکیه و ستایش رسول خدا -صلى الله علیه وسلم- درباره اصحاب در سنت نیز صریح و روشن است که بسیاری از سنت به ذکر فضائل آنها پرداخته است و امت را از تعرض درباره بدگویی آنها نهی کرده است.
از جمله اینکه خداوند می فرماید:
﴿وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِینَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِینَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی تَحْتَهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِینَ فِیهَا أَبَداً ذَلِکَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ﴾. (التوبة: ۱۰۰).
«و سبقتگیرندگان اولیه از مهاجران و انصار وآنهایی که از آنها به نیکی پیروی کردندخداوند از آنها راضی شده و آنها نیز از او راضی شدندو برایشان باغهایی فراهم کرده است که جویهایی در زیر آنها جاری است و در آن جاودانه و همیشگی اند، و اینست پیروزی بزرگ».
همچنین می فرماید:
﴿لَقَدْ رَضِیَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِینَ إِذْ یُبَایِعُونَکَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِی قُلُوبِهِمْ فَأَنْزَلَ السَّکِینَةَ عَلَیْهِمْ وَأَثَابَهُمْ فَتْحاً قَرِیباً﴾. (الفتح: ۱۸). «خداوند از مؤمنانی که زیر درخت با تو بیعت کردراضی شد و از آنچه در دلهایشان بود آگاه شد و آرامش را برایشان نازل کرد و به عنوان پاداش به آنها فتح نزدیکی را داد…».
همچنین می فرماید:
﴿لاَ یَسْتَوِی مِنْکُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ وَقَاتَلَ أُولَئِکَ أَعْظَمُ دَرَجَةً مِنَ الَّذِینَ أَنْفَقُوا مِنْ بَعْدُ وَقَاتَلُوا وَکُلاًّ وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَى وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِیرٌ﴾. (الحدید: ۱۰).
«برابر نیست از شماآنان که قبل از فتح (مکه)اتفاق کردند و با کفار جنگیدند (با دیگران)آنها درجات والاتری از کسانی که بعد از آن انفاق کرده وبا مشرکان جنگیدند و به هر کدام خداوند نیکی داده است، و خداوند از آنچه انجام میدهید آگاه است».
همچنین می فرماید:
﴿مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِینَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْکُفَّارِ رُحَمَاءُ بَیْنَهُمْ تَرَاهُمْ رُکَّعاً سُجَّداً یَبْتَغُونَ فَضْلاً مِنَ اللَّهِ وَرِضْوَاناً﴾. (الفتح: ۲۹).
«محمد فرستاده خداوند است و کسانی که با او هستند بر کافران خشن و سختگیر ومیان خود مهربانند، آنها را در حالت رکوع و سجود میبینی در حالی که فضل و رضوان الهی را می جویند...».
وآیات فراوان دیگری درباره فضیلتصحابه نازل شده وتعداد آنها فراوان است.
مدح صحابه به وسیله پیامبر صلی الله علیه وسلم
اما از پیامبر -صلى الله علیه وسلم- درباره فضایل آنها نقل شده است. شیخین ]بخاری و مسلم[ به نقل از عمران بن حصین -رضی الله عنه- از پیامبر -صلى الله علیه وسلم- روایتکرده اند که پیامبر -صلى الله علیه وسلم-فرمود: «خیر أمتی قرنی ثم الذین یلونهم ثم الذین یلونهم» «بهترین امت در قرنمنهستند و سپس کسانیکه بعد از آنها می آیند و سپس آنها که بعد از آنها می آین (۱) .
عمران میگوید: نمیدانم که بعد از خود دو قرن یا سه قرن را ذکر کرد. همچنین شیخین از ابوسعید خدری -رضی الله عنه- به نقل از پیامبر -صلى الله علیه وسلم- روایت کرده اندکه پیامبر فرمود: اصحاب من را دشنام نگویید اگر کسی از شما به اندازه کوه احد،طلا انفاق کند، ثواب آنبه اندازه کف دست آنها و حتی نصف آن]از نان[ نمیرسد. (۲)
در صحیح مسلم از ابوموسی اشعری -رضی الله عنه-به نقل از پیامبر -صلى الله علیه وسلم- روایت شده است که فرمود:ستارگان امین های آسمان هستند و اگر ستارگان بروند آسمانها آنچه را که بدان تهدید می کردند انجام می دهد و من برای اصحابم سبب امنیت هستم و اگر من بروم بر سر آنها چیزی خواهد آمد که بدان وعده داده شده اند و اصحاب من برای امتم امین هستند واگر آنها بروند امت من به چیزی دچار می شود که بدان وعده داده شده است.(۳)
این ادله روشن و صریح و نصوص دیگری که به همین معناست، شامل بهترین مدح و ثنا از سوی خداوند و پیامبردرباره یاران رسول خداست که این خود بزرگترین دلیل بر عدالت، طهارت و برائت آنهاست ونیازی به بحث درباره عدالت آنها نیست به همین سبب علمای مسلمین بر عدالت آنها اتفاق نظر داشته اند.
وکسی که به صحابه بیامبر توهین یا اهانتی کند کافر است واز دایره دین خارج شده است.